Kemikler kırıldığında kendini onarabilirken, dişler bu yeteneğe sahip değil. Bu durum, dünya genelinde milyonlarca insanın diş kaybı ya da doğuştan diş eksikliğiyle yaşamasına neden oluyor. Ancak Japonya’da yapılan bir çalışma, bu sorunu tamamen ortadan kaldırabilir. Yeni bir tedavi, insanlarda dişlerin yeniden büyümesini hedefliyor. Diş kaybı tarihe karışabilir
İnsan vücudu söz konusu olduğunda, kemikler kırıldığında kendini onarabilen canlı yapılar arasında yer alıyor. Kalsiyum ve kolajen temelli bu doku, zamanla eski formuna dönebiliyor. Dişler ise benzer maddelerden oluşmasına rağmen aynı avantaja sahip değil. Mineyle kaplı olmaları onları son derece dayanıklı kılsa da, bir diş kaybedildiğinde vücut bunu telafi edemiyor. Ancak Japon araştırmacıların yürüttüğü yeni bir çalışma, bunu tersine çevirebilir.
Osaka’daki Kitano Hastanesi öncülüğünde yürütülen çalışmada, insanlarda diş büyümesini tetikleyen deneysel bir ilaç ilk kez klinik denemelere girdi. Eylül 2024’te başlayan çalışmada, 30 ila 64 yaş arasında, en az bir dişini kaybetmiş 30 erkek gönüllü yer alıyor. Araştırma 11 ay sürecek ve ilacın damar yoluyla uygulanması planlanıyor.
Bu tedavinin temelinde, USAG-1 adlı bir antikorun baskılanması yatıyor. Daha önce fareler ve gelincikler üzerinde yapılan deneylerde, USAG-1’in diş gelişimini engellediği, bu etkinin ortadan kaldırılmasıyla yeni diş oluşumunun mümkün hale geldiği görülmüştü. Kyoto Üniversitesi’nden araştırmacılar, 2021 yılında USAG-1 ile kemik morfogenetik proteinler (BMP) arasındaki etkileşimi kesen monoklonal bir antikor geliştirmişti.
Klinik denemeler başladı
Çalışmanın yazarlarından Katsu Takahashi’ye göre, gelinciklerin diş yapısı insanlara oldukça benzer olduğu için elde edilen sonuçlar özellikle dikkat çekici. Şimdi benzer etkinin insanlarda da görülüp görülmeyeceği test ediliyor. Hayvan deneylerinde herhangi bir yan etkiye rastlanmamış olması ise, araştırmanın en güçlü yanlarından biri.
İlk aşama başarılı olursa, Kitano Hastanesi tedaviyi 2 ila 7 yaş arasında, en az dört dişi eksik olan çocuklar üzerinde uygulamayı planlıyor. Nihai hedef ise, diş kaybı yaşayan herkes için 2030 yılı civarında erişilebilir bir “diş çıkaran ilaç” sunabilmek. Araştırmacılara göre bu yaklaşım, implant ve protez gibi çözümlerin ötesine geçerek diş hekimliğinde kalıcı ve biyolojik bir alternatifin önünü açabilir.
